Zmiany w działaniu serwerów WMS Geoportalu

Mniej więcej w połowie czerwca br. zaczęły się problemy z podłączaniem serwisów WMS z Geoportalu w programach GIS. Na stronie internetowej próżno szukać oficjalnego wytłumaczenia.
Usługi WMS są jednak nadal dostępne – należy jedynie edytować adresy z:
http://maps.geoportal.gov.pl/wms_topo/wmservice.aspx
na:
http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_topo/wmservice.aspx

Ponadto, została uruchomiona jeszcze jedna usługa – Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych:
http://sdi.geoportal.gov.pl/gm_wms_prng/request.aspx

Lista obecnie dostępnych usług wygląda następująco (stan na kwiecień 2011):
(źrodło: www.geoportal.gov.pl)

Web Map Service (WMS)

Baza Danych Ogólnogeograficznych – RASTER

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_bdor/wmservice.aspx

Baza Danych Ogólnogeograficznych – WEKTOR

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_bdow/wmservice.aspx

Sieci Transportowe BDT (Baza Danych Topograficznych)

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_bdt/wmservice.aspx

Budynki i punkty adresowe z BDOT 2009

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_budynki_bdot_2009/request.aspx

Budynki i punkty adresowe z BDOT 2010

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_budynki_bdot_2010/request.aspx

Dane o charakterze katastralnym

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_dzkat/wmservice.aspx

Ortofotomapa lotnicza

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_orto/wmservice.aspx

Osnowa (EUVN, EUREF, POLREF, magnetyczna, grawimetryczna, wysokościowa, pozioma)

http://sdi.geoportal.gov.pl/WMS_OSNOWY/Request.aspx

Państwowy Rejestr Granic

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_prg/wmservice.aspx

Państowy Rejestr Nazw Geograficznych

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_prng/wmservice.aspx

Mapa bezrobocia wg GUS

http://sdi.geoportal.gov.pl/GM_WMS_GUS/request.aspx

Mapa Hydrograficzna Polski

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_hydro/wmservice.aspx

Mapa Sozologiczna Polski

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_sozo/wmservice.aspx

Stacje ASG-EUPOS

http://sdi.geoportal.gov.pl/gm_wms_asg/request.aspx

Mapy Topograficzne Polski (1:10 000, 1:25 000, 1:50 000, 1:100 000, 1:200 000)

http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_topo/wmservice.aspx

Web Catalog Service (CSW)

Geoportal.gov.pl

http://sdi.geoportal.gov.pl/csw202/csw.aspx

Advanced Raster Service (ARS)

Geoportal.gov.pl

http://ars.geoportal.gov.pl/ARS

QGIS i PostgreSQL/PostGIS – podłączanie danych oraz import pliku *.shp do bazy

Darmowy program QGIS umożliwia w szybki i łatwy sposób podłączenie danych z bazy PostgreSQL/PostGIS. W tym celu wybieramy z menu Warstwa ›› Dodaj warstwę PostGIS.
Po pierwsze, definiujemy nowe połączenie z bazą bądź korzystamy z istniejącego. Przykładowe połączenie wygląda następująco:

Po kliknięciu na przycisk Połącz uzyskamy listę tabel dostępnych w danej bazie. Wybieramy te, które nas interesują po czym klikamy Dodaj.

Na tym nie kończą się możliwości współpracy programu QGIS z bazami PostgreSQL/PostGIS. Osoby, którym nie odpowiada import plików *.shp do baz danych przy użyciu terminala z pewnością ucieszy fakt, iż taki sam efekt można osiągnąć za pomocą kilku kliknięć myszką w programie QGIS. Służy do tego wtyczka SPIT (Wtyczki ›› SPIT ›› Importuj format Shapefile do PostgreSQL). Jeśli nie jest widoczna, należy skorzystać z Menedżera Wtyczek QGIS i zaznaczyć odpowiednią pozycję.

W widocznym oknie nawiązujemy połączenie z bazą danych (jeśli wcześniej go nie zdefiniowaliśmy teraz należy to uczynić) oraz za pomocą przycisku Dodaj dodajemy interesujące nas pliki *.shp.
Prawda, że proste? :)

Import pliku *.shp do bazy PostgreSQL/PostGIS za pomocą terminala w systemie Linux (Ubuntu 9.04)

W celu zaimportowania do bazy danych PostgreSQL/PostGIS danych w pliku *.shp należy w terminalu systemu Linux wprowadzić poniższe polecenia:

shp2pgsql -s EPSG sciezka_do_pliku_shp nazwa_tabeli > nazwa_pliku_z_komendami_sql

dla przykładu:

shp2pgsql -s 4326 /home/mel/dane/shape/laki.shp laki > laki.sql

Następnym krokiem w systemie Windows byłoby bezpośrednie dodanie danych do bazy poprzez wykorzystanie utworzonego pliku *.sql. W przypadku systemu Linux sytuacja komplikuje się nieznacznie ze względu na uprawnienia poszczególnych użytkowników.

Jeśli dotychczas nie zmienialiśmy użytkowników to zarówno plik wejściowy *.shp jak i wynikowy *.sql należą do użytkownika, który nie ma uprawnień dostępowych do bazy danych PostgreSQL/PostGIS. W tym celu należy zmienić uprawnienia dla pliku *.sql poprzez polecenie:

sudo chown uzytkownik_z_dostepem_do_bazy plik.sql

przykładowo:

sudo chown postgres laki.sql

Następnie przełączamy w terminalu użytkownika:

su uzytkownik

przykładowo:

su postgres

oraz dodajemy dane do bazy:

psql -d nazwa_bazy -f plik.sql -U uzytkownik

dla przykładu:

psql -d mytestdb -f laki.sql -U postgres

Poprawność dodanych danych możemy sprawdzić w programie pgAdmin3:

a także poprzez wyświetlenie ich w programie QGIS. Tym jednak, oraz innymi możliwościami współpracy programu QGIS z bazą danych PostgreSQL/PostGIS zajmę się w następnym wpisie.

Obliczanie charakterystyk geometryczych dla obiektów pliku *.shp w programie GeoMedia

GeoMedia, jeden z czołowych produktów amerykańskiej firmy Intergraph, umożliwia w prosty sposób dołączenie do pliku shapefile obliczonych automatycznie charakterystyk geometrycznych.
W celu otwarcia pliku shp w programie GeoMedia należy na początku zdefiniować nowe połączenie do tzw. GeoHurtowni (Warehouse) poprzez Warehouse ›› New connection.

Wybieramy odpowiedni typ połączenia (Connection type: ArcView) oraz wskazujemy lokalizację folderu zawierającego pliki shp (ArcView workspace folder).

Do obliczenia statystyk służy polecenie Analysis ›› Analyze Geometry.

Wybieramy odpowiedni plik (Features to analyze), zaznaczamy jakie statystyki chcemy obliczyć (Analysis options), określamy jednostki i układ odniesienia (Units and Formats) oraz nadajemy nazwę (Query name). Jeśli chcemy, wynik możemy również wyświetlić w tabeli atrybutów (Display results in data window) oraz w oknie mapy  (Display results in map window), a także zdefiniować styl wyświetlanych obiektów na mapie (Style).

Instalacja i konfiguracja PostGIS w systemie Linux (Ubuntu 9.04)

PostGIS jest rozszerzeniem systemu baz danych PostgreSQL, wzbogacającym jego funkcjonalność o możliwość wprowadzania danych przestrzennych i zarządzania nimi.
Proces instalacji PostgreSQL w systemie Ubuntu (9.04) prezentowałam kilka dni temu. Dziś chciałabym pokazać jak zainstalować i skonfigurować poprawnie rozszerzenie PostGIS, dzięki któremu bazy danych PostgreSQL znajdą zastosowanie w GIS.

Jak wiadomo, instalacji nowych komponentów w systemie Linux można dokonać na trzy sposoby:
1. Instalacja ze źródeł:
ściągamy z oficjalnej strony najnowsze archiwum.
2. Instalacja z paczek (Menedżer Pakietów Synaptic):
zaznaczamy do instalacji dwa pakiety: postgis oraz postgresql-8.3-postgis
3. Instalacja z paczek (terminal):
sudo apt-get install postgresql-8.3-postgis postgis

Dalszy opis postępowania dotyczy instalacji z paczek.

PostGIS został zainstalowany.
Aby móc w pełni cieszyć się możliwością dodawania danych przestrzennych do baz PostgreSQL koniecznych jest jeszcze kilka kroków.
Uwaga – poniższe czynności należy wykonać w przypadku każdej bazy danych, w której mają być zawarte dane przestrzenne.

1. Uruchamiamy terminal i zmieniamy użytkownika na postgres
su postgres

2. Tworzymy nową bazę danych (ten krok pomijamy jesli chcemy dodać rozszerzenia przestrzenne do istniejącej już bazy danych):
$ createdb mojabaza

3. Dodajemy proceduralny język PL/pgSQL do bazy danych:
$ createlang plpgsql mojabaza

4. Wykonujemy polecenia
$ psql -d mojabaza -f /usr/share/postgresql-8.3-postgis/lwpostgis.sql
oraz
$ psql -d mojabaza -f /usr/share/postgresql-8.3-postgis/spatial_ref_sys.sql
Dzięki nim w bazie danych zostaną utworzone postgisowe tabele geometry_columns (zawiera dane o każdej kolumnie przestrzennej w bazie) oraz spatial_ref_sys (zawiera informacje o używanych przez PostGIS układach współrzędnych).

Zawartość bazy danych można sprawdzić w programie pgAdmin III:

lub w terminalu:

Południe górą! czyli słów kilka o “odwróconych” mapach

Od najmłodszych lat życia przyzwyczajani jesteśmy do jednego spojrzenia na mapę świata:

źródło: Wikipedia

A czy zastanawialiśmy się kiedykolwiek jak świat prezentowałby się z innej perspektywy? Na przykład z punktu widzenia mieszkańca antypodów:

źródło: ODT

Jest to przykład mapy zorientowanej na południe, dodatkowo z wyspami Pacyfiku w centrum uwagi. W języku angielskim mapy takie można spotkać pod pojęciem reversed map albo upside down map. Dla osób przyzwyczajonych do map zorientowanych na północ, takie “odwrócenie” świata do góry nogami może być niemałym zaskoczeniem ;)

Tym, którzy są zainteresowani zmianą punktu widzenia na świat polecam stronę Francisa Irving oraz krótki artykuł na Wikipedii.

Instalacja bazy danych PostgreSQL (+ pgAdmin3) w systemie Linux (Ubuntu 9.04)

PostgreSQL jest jednym z najpopularniejszych systemów zarządzania obiektowo – relacyjnymi bazami danych. Dla użytkownika GIS jest to system o tyle istotny, gdyż dysponuje dobrze rozwiniętym rozszerzeniem przestrzennym (PostGIS).

Na początek chciałabym przedstawić szybki sposób instalacji bazy danych PostgreSQL wraz z interfejsem graficznym pgAdmin3 w systemie operacyjnym Ubuntu 9.04 (w opisie ograniczyłam się tylko do niezbędnego minimum pozwalającego na rozwiązanie problemów z dostępem do bazy danych przez pgAdmina).

Instalację bazy danych PostgreSQL zaczynamy od ściągnięcia i zainstalowania podstawowych pakietów. W tym celu w terminalu należy wpisać:

sudo apt-get install postgresql

oraz

sudo apt-get install pgadmin3

Pierwsze polecenie zainstaluje niezbędne elementy bazy danych, natomiast drugie – interfejs graficzny służący do zarządzania bazą danych.

Instalacji można również dokonać w Menedżerze Pakietów Synaptic poprzez wyszukanie, zaznaczenie oraz zainstalowanie wymienionych powyżej pakietów wraz z pakietami powiązanymi.

Konfiguracji dokonujemy w terminalu. Zaczynamy od połączenia z bazą danych:

$ sudo su postgres -c psql

Przywita nas:

Welcome to psql 8.3.7, the PostgreSQL interactive terminal.

Type:
\copyright for distribution terms
\h for help with SQL commands
\? for help with psql commands
\g or terminate with semicolon to execute query
\q to quit

postgres=#

Zwróćmy uwagę, iż od tego czasu w terminalu domyślny znak zachęty:

nazwa_użytkownika@nazwa_komputera:~$

zostało zastąpiony przez:

postgres=#

Następnym krokiem będzie zmiana hasła dla użytkownika postgres:

postgres=# ALTER USER postgres WITH PASSWORD ‘nowe_haslo’;

oraz zakończenie pracy i powrót do linuksowego terminala:

postgres=# \q

Kto instalował PostgreSQL w systemie Windows ten pewnie wie, iż podczas instalacji tworzone są tak naprawdę dwa rodzaje kont – konto administratora bazy danych (z którego korzystamy łącząc się z bazą) oraz konto użytkownika w systemie operacyjnym (z którego raczej nie korzystamy ;)). Hasło do pierwszego konta (administratora bazy danych) przed chwilą zmieniliśmy. Teraz pozostała jeszcze zmiana hasła dla użytkownika systemowego. W tym celu najpierw usuwamy hasło dla użytkownika postgres:

$ sudo passwd -d postgres

a następnie tworzymy nowe:

$ sudo su postgres -c passwd

Zostaniemy poproszeni o podanie nowego hasła:

Nowe hasło UNIX:

oraz jego powtórzenie:

Powtórzenie hasła UNIX:

Jeśli nie popełnimy literówki o powodzeniu zostaniemy poinformowani komunikatem:

passwd: hasło zostało zmienione

Uwaga: hasła dla obu kont mogą być takie same.

Po wykonaniu powyższych czynności możemy bez problemu połączyć się z bazą danych w programie pgAdmin3:

Archiwum obrazów satelitarnych Landsat, Aster, SRTM

Na stronie internetowej:

http://glcfapp.umiacs.umd.edu:8080/esdi/index.jsp

klikając na link “Map Search” można pobrać zgeoreferencjonowane obrazy satelitarne z satelitów Landsat i Aster.  Obrazy najprościej pobrać w formacie GeoTIFF ze względu na georeferencje tych zobrazowań.

Obrazy landsata są dostępne we wszystkich 8 kanałach.

Aby pobrać scenę należy w menu po lewej stronie okna wybrać rodzaj satelity np. Landsat ETM+ a następnie powiększyć w oknie mapy obraz do takiego rozmiaru aby było widać granice poszczególnych scen.

Potem należy wybrać z paska narzędzi nad mapką kursor ze znakiem plusa i zaznaczyć arkusz który nas interesuje. Poniżej mapki powinna pojawić się informacja o ilości dostępnych scen na wybranym obszarze np. “5 image(s) in selection”.  Kolejnym etapem jest kliknięcie linku obok “Preview & Download” co spowoduje, że zobaczymy stronę z możliwością podglądu dostępnych obrazów. Gdy już zdecydujemy się na jakiś obraz klikając przycisk “Download” zostaniemy przeniesieni na stronę z linkami do poszczególnych kanałów spektralnych danej sceny.

Koniec z obowiązkiem generowania API Key – nowa wersja Google Maps API

Z końcem maja światło dzienne ujrzała nowa wersja Google Maps API – interfejsu programistycznego, umożliwiającego korzystanie z Google Maps na własnych stronach WWW. Jedną z najbardziej istotnych zmian w wersji Google Maps API 3 jest brak konieczności generowania i korzystania ze specjalnego klucza, tzw. API Key. Dotychczas, aby mapa mogła być wyświetlana na stronie internetowej konieczne było utworzenie takiego klucza (nie dotyczyło to stron testowanych na localhoście). Chcąc korzystać z nowej wersji należy zmienić kod źródłowy strony, na której znajduje sie mapa.

Więcej szczegółów wraz z przykładowym kodem znaleźć mozna na blogu Google.

Korzystanie z serwerów WMS (geoportal.gov.pl) w programie MapInfo

Był ArcGIS, był QGIS; teraz pora na zaprezentowanie podłączania serwerów WMS w jednym z popularniejszych w Polsce programów GIS – MapInfo.
Korzystanie z serwerów WMS rozpoczynamy od wybrania z menu File ›› Open Web Service ›› Open WMS…

Domyślnie MapInfo oferuje szereg usług WMS z wybranych zakątków świata. Brakuje polskiego geoportalu, dlatego też należy go dodać ręcznie. Poprzez kliknięcie przycisku Servers uzyskujemy dostęp do listy serwerów WMS. Można tu edytować istniejące (Edit), usuwać (Remove) oraz wybrany serwis ustawić domyślnym (Set Default). W celu dodania nowej pozycji należy klikąć pierwszy od góry przycisk (Add).
W polu Server URL podajemy adres serwera WMS (dla przykładu:
http://maps.geoportal.gov.pl/wms_topo/wmservice.aspx
od czerwca br. obowiązują inne adresy:
http://sdi.geoportal.gov.pl/wms_topo/wmservice.aspx),
a poniżej w polu Description dowolny opis (po kliknięciu przycisku Get Description opis zostanie pobrany z serwera WMS). Po tych czynnościach możemy powrócić do okna głównego ustawień połączenia z serwerem WMS:

I tu pojawić się może problem z układem współrzędnych. Do wyboru mamy dwie możliwości: układ WGS 84 (EPSG: 4326) oraz układ PUWG 1992 (EPSG: 2180). Ten pierwszy działa bez zarzutu, jednak jeśli chcemy wybrać układ 1992 pojawić się może komunikat Please select a supported projection. Ratunkiem będzie edycja pliku zawierającego zdefiniowane układy współrzędnych (domyślna ścieżka dostępu – C:\Program Files\MapInfo\Professional\MAPINFOW.PRJ). Należy odnaleźć definicje układu 1992 i zmienić ją tak, aby zawierała informację o przypisanym temu układowi kodzie EPSG (2180).
Dla przykładu:

definicja układu WGS 84
“Długość / szerokość geograficzna (WGS 84)\p4326″, 1, 104

definicja układu 1992 przed zmianami
“Polska 1992/19″, 8, 33, 7, 19, 0, 0.9993, 500000, -5300000

definicja układu 1992 po wprowadzeniu zmian
“Polska 1992\p2180″, 8, 33, 7, 19, 0, 0.9993, 500000, -5300000

Z elementów niezbędnych należy jeszcze wskazać w oknie połączenia z serwerem WMS odniesienie do pliku *.tab, który będzie zawierał dane z serwera WMS (Table Filename), po czym można kliknąć OK i cieszyć się uzyskanym efektem ;)

Przykład (WGS 84):

Przykład (PUWG 1992):

Dla zainteresowanych – rozszyfrowanie cyferek definiujących układ 1992.
Odwzorowanie: Gaussa-Krugera
Datum: GRS 80
Jednostki: metry
Punkt poczatkowy: 0°, 19°E
Południk środkowy: 0,9993
Przesunięcie osi Y: 500000
Przesunięcie osi X: -5300000